"Kuria" - Artur Nowak

Tytuł: Kuria
Autor: Artur Nowak
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Data wydania: styczeń 2026
Liczba stron: 216
Tematyka: Literatura faktu, reportaż
Średnia ocena: 8/10

 

Z roku na rok na jaw wychodzi coraz więcej skandali z udziałem Kościoła. Nie mowa tu wyłącznie o sprawach bieżących, ale też o tych, które przez dekady zamiatano pod dywan i za które nikt nigdy nie poniósł odpowiedzialności. Artur Nowak w swojej najnowszej książce pomaga wyciągnąć te mroczne sekrety na światło dzienne, pokazując czytelnikom – i całej Polsce – jak w rzeczywistości funkcjonuje instytucja, którą znamy jako Kościół katolicki.

 

W „Kurii” autor zabiera nas w podróż po mapie nadużyć. Odwiedzamy archidiecezję poznańską, gdzie z publicznych pieniędzy odrestaurowano luksusową posiadłość dla emerytowanego arcybiskupa. W Warszawie otrzymujemy gorzką lekcję historii o tym, jak miasto od wieków nierozerwalnie splatało się z kościelnymi inwestycjami. W Krakowie dowiadujemy się, że droga na ołtarze niektórych świętych była motywowana częściej polityką niż rzeczywistą wiarą; nie brakuje tu również trudnych pytań o pochodzącego z tych okolic Jana Pawła II i jego najbliższych współpracowników. Z kolei Gdańsk, kojarzony z wielokulturowością, objawia nam swoje mroczne oblicze jako miejsce urzędowania prałata Jankowskiego, który zapisał się na kartach historii w sposób daleki od szlachetnego.

 

Wszystkie te diecezje łączy uderzające podobieństwa. W każdej z nich spotykamy wysoko postawionych duchownych, którzy ponad wartości duchowe przedkładają dobra materialne: luksusowe samochody, wystawne rezydencje i legendarne już „koperty”, dzięki którym każdą sprawę ostatecznie da się załatwić. Co gorsza, w każdym z tych regionów natrafiamy na bezlitosnych oprawców, którzy pozostali bezkarni mimo krzywd wyrządzonych nieletnim czy podległym im wikariuszom.

 

Choć już wcześniej wiedziałam, że władze kościelne cieszą się przywilejami niedostępnymi dla zwykłych obywateli, skala tych nadużyć i tak mnie poraziła. Zdumiewa mnie fakt, że państwo wciąż nie zdecydowało się na realne rozliczenie i opodatkowanie Kościoła, pozwalając wybranym kapłanom na bogacenie się – czy to poprzez żerowanie na uboższych wiernych, czy nieuczciwy obrót działkami otrzymanymi wcześniej od Skarbu Państwa za darmo. Po tej lekturze czuję pewnego rodzaju ulgę, widząc, że ludzie (zwłaszcza młodzi) coraz częściej odwracają się od tej instytucji. Sama odeszłam z Kościoła dawno temu, a „Kuria” tylko utwierdziła mnie w przekonaniu, że była to dobra decyzja.

 

Dzięki lekturze dostrzegłam pewien schemat działań władz kościelnych, na który wcześniej nie zwracałam aż tak dużej uwagi. To systemowe unikanie dialogu, wymowne milczenie i zrzucanie winy na wszystkich dookoła – byle nie na siebie. Pewnie i Wy zauważyliście, że przedstawiciele Kościoła w obliczu kryzysu rzadko decydują się na rzetelny wywiad. Zamiast tego zamykają się za murami parafii, a winą za wszelkie zło obarczają „ideologię LGBT”, szeroki dostęp do internetu czy media. Autor stawia w swojej książce trafne pytania, które niestety pozostają retoryczne, bo odpowiedzi ze strony Kościoła próżno szukać. Całość reportażu Nowak doprawia sarkastycznym humorem, co paradoksalnie tylko wzmacnia siłę przekazu.

Artur Nowak to doświadczony reporter, który od lat konsekwentnie ujawnia grzechy dziejące się za murami kościołów. Ma na swoim koncie takie tytuły jak „Plebania”, „Duchowni o duchownych” czy „Zakrystia”, a wkrótce premierę będą miały jego kolejne książki: „Taca” oraz „Wąska ścieżka. Dlaczego odszedłem z Kościoła”, która jest wywiadem rzeką z byłym jezuitą Stanisławem Obirkiem. Jestem przekonana, że na „Kurii” moja przygoda z tym autorem się nie skończy i z pewnością wkrótce sięgnę po jego kolejne reportaże.

Za możliwość przeczytania książki bardzo dziękuję Wydawnictwu Prószyński i S-ka: