"Dom bestii" - Katarzyna Bonda

Tytuł: Dom bestii
Autor: Katarzyna Bonda
Wydawnictwo: Muza
Data wydania: kwiecień 2026
Liczba stron:  480
Tematyka: Literatura polska, kryminał, sensacja, thiller
Średnia ocena: 6/10

 
Dzieciństwo i okres dojrzewania Norberta, głównego bohatera najnowszej powieści Katarzyny Bondy, były wyjątkowo trudne. Chłopiec musiał bardzo szybko dorosnąć, opuścić niewielkie mieszkanie matki, które nie było już w stanie pomieścić powiększającej się rodziny, i przenieść się na pobliską plebanię. Tam pełnił funkcję głównego ministranta, chórzysty oraz pomocnika duchownych. W miejscu, które miało pomóc mu zawalczyć o lepszą przyszłość, nastolatek doświadcza jednak rzeczy, z którymi nikt w jego wieku nie powinien się mierzyć. Dlatego też, gdy na jego drodze pojawia się znacznie starsza Marlena, która niemal od razu kradnie mu serce, Norbert postanawia, że to właśnie z nią stworzy swój wymarzony dom – taki, jakiego sam nigdy nie miał. Niestety, w dążeniu do realizacji tego marzenia nie cofnie się przed niczym.
 
„Dom bestii” to powieść oparta na autentycznych wydarzeniach związanych z Mariuszem B., znanym również jako Dusiciel z Woli. Fakt, że opisana historia rzeczywiście miała miejsce w prawdziwym życiu, jest z jednej strony ogromnym atutem książki, z drugiej jednak może okazać się jej najsłabszą stroną. W dobie ogromnej popularności podcastów kryminalnych trudno bowiem przypuszczać, że miłośnik tego gatunku nie zetknął się wcześniej z tą sprawą. Tak było również w moim przypadku. Podczas lektury niejednokrotnie miałam wrażenie, że o poszczególnych wydarzeniach już kiedyś słyszałam, co nieco zdecydowanie odbierało mi element zaskoczenia.
 
Największą zaletą powieści jest bez wątpienia znakomity portret psychologiczny sprawcy. Czytelnik może krok po kroku obserwować jego przemianę od niewinnego chłopca i gorliwego ministranta, przez manipulatora, złodzieja, aż po bezwzględnego zabójcę. Co ciekawe, pierwsze rozdziały sprawiają, że czytelnik niemal zaczyna sympatyzować z Norbertem. Sama złapałam się na tym, że zastanawiałam się, czy gdyby ten młody chłopak nie spotkał na swojej drodze określonych osób, nie został odrzucony przez rodziców i nie dał się omotać Julianowi, czy jego życie potoczyłoby się inaczej? Czy uniknąłby popełnienia zbrodni? Czy Norbert rzeczywiście urodził się bestią, czy może to środowisko, w którym dorastał oraz ludzie, których spotkał na swojej drodze, przyczynili się do narodzin potwora?
 
Jak łatwo się domyślić, moimi ulubionymi postaciami w książce zostali Keller i Ulke – dwaj policjanci, którzy z niezwykłą determinacją dążyli do udowodnienia winy Norberta i postawienia go przed wymiarem sprawiedliwości. Choć zdawało się, że los nieustannie rzucał im kłody pod nogi, sprawca wciąż wymykał się z rąk, a zarówno ich przełożeni jak i prokuratura podważali słuszność podejmowanych działań, funkcjonariusze nie zamierzali się poddawać. Poświęcając własny czas wolny i życie rodzinne, konsekwentnie docierali do kolejnych dowodów, próbując złożyć wszystkie elementy tej skomplikowanej układanki. Nie jestem jednak pewna, czy postacie Kellera i Ulke mają swoje rzeczywiste odpowiedniki, czy też są wytworem wyobraźni autorki. Nie da się jednak ukryć, że ich obecność wniosła do fabuły wiele interesujących wątków i sprawiła, że śledztwo stało się jednym z ciekawszych elementów powieści.
 
Katarzyna Bonda po raz kolejny udowadnia, że doskonale posługuje się słowem i potrafi budować wciągające historie. „Dom bestii” przyciąga uwagę już od pierwszych stron i sprawia, że trudno odłożyć książkę przed poznaniem finału. Skąd więc ocena 6, a nie wyższa? Przede wszystkim dlatego, że historię Dusiciela z Woli znałam już wcześniej, a niestety nie przepadam za powtarzalnością. Dodatkowo w niektórych momentach lektura wyraźnie mi się dłużyła. Bywały chwile, kiedy miałam już dość kolejnych prób schwytania Norberta. Każda następna wyglądała bowiem podobnie do poprzedniej i nie przynosiła oczekiwanych postępów w śledztwie. Nie do końca przekonały mnie również kreacje niektórych bohaterów. Choć postacie są nietuzinkowe, momentami wydawały mi się wręcz przerysowane i karykaturalne. Trudno było mi uwierzyć, że w całym otoczeniu Norberta, Juliana czy Marleny nie znalazła się choć jedna osoba, którą można byłoby uznać za w miarę normalną.
 
Mimo tych kilku zastrzeżeń uważam, że „Dom bestii” to bardzo dobra powieść, która z pewnością przypadnie do gustu miłośnikom literatury true crime. Nawet jeśli historia Dusiciela z Woli jest Wam już znana, warto sięgnąć po najnowszą książkę Katarzyny Bondy, choćby po to, by poznać dodatkowe, nieznane wcześniej szczegóły tej sprawy. Autorka poświęciła ogrom pracy na analizę akt i materiałów dotyczących śledztwa, aby jak najwierniej odtworzyć przebieg wydarzeń i zapewnić czytelnikom pełne, angażujące doświadczenie czytelnicze. To historia, która skłania do refleksji nad granicą między dobrem a złem, wpływem środowiska na człowieka i pytaniem, czy bestią trzeba się urodzić, czy można się nią stać.

"Imię" - Florence Knapp

Tytuł: Imię
Tytuł oryginalny: The Names
Autor: Florence Knapp
Wydawnictwo: Marginesy
Data wydania: wrzesień 2026
Liczba stron: 360
Tematyka: Literatura piękna, zagraniczna
Średnia ocena: 7/10

Kiedy stajemy przed ważną życiową decyzją i wahamy się, jakiego wyboru dokonać, często dopiero po podjęciu ostatecznej decyzji zaczynamy zastanawiać się: co by było, gdybym jednak postąpił inaczej? To właśnie wokół tego pytania Florence Knapp zbudowała swoją debiutancką powieść. W 1987 roku Cora rodzi swojego pierworodnego syna. W dniu rejestracji jego imienia w urzędzie staje przed wyborem, czy nazwać go: Gordon – zgodnie z rodzinną tradycją, według której imię to jest przekazywane z pokolenia na pokolenie męskim potomkom rodziny jej męża, Julian – imię, które sama wybrała, czy Bear – imię, które zdaniem jej córki najlepiej oddaje naturę noworodka. Od tej jednej decyzji zależy znacznie więcej, niż mogłoby się wydawać. Historia rozgałęzia się na trzy ścieżki, a każda z nich przedstawia inną przyszłość tej samej rodziny.

 

Bardzo podobało mi się to, że autorka zdecydowała się przedstawiać kolejne etapy życia bohaterów w siedmioletnich odstępach. Dzięki temu historia nie rozwleka się niepotrzebnie, a jednocześnie pozwala nam obserwować, jak z upływem lat zmieniają się relacje między bohaterami i jak poszczególne decyzje wpływają na ich życie. Uważam, że taki sposób prowadzenia narracji świetnie się sprawdził, pozwolił ukazać najważniejsze wydarzenia i przemiany bez zbędnego przedłużania fabuły. Co najciekawsze, Florence Knapp nie próbuje jednoznacznie wskazać, który z wyborów okazał się najlepszy. W każdej wersji rzeczywistości bohaterowie doświadczają zarówno wzlotów, jak i upadków. Nie ma tu jednej ścieżki, która byłaby zdecydowanie lepsza od pozostałych. Czytelnik nie siedzi więc z poczuciem przekonania, że Cora powinna była od początku wybrać właśnie to jedno konkretne imię. Zamiast tego może samodzielnie ocenić każdą z przedstawionych historii i zastanowić się, jak wiele w naszym życiu zależy od pojedynczych decyzji, a jak wiele od okoliczności, w których przychodzi nam żyć.

Choć pomysł na fabułę bardzo mi się spodobał, muszę przyznać, że przez przedstawienie trzech alternatywnych wersji wydarzeń trudniej było mi w pełni przywiązać się do bohaterów. W każdej rzeczywistości ich doświadczenia i sposób wychowania nieco się różniły, co wpływało na ich reakcje i zachowania. Bywały momenty, kiedy najbardziej lubiłam Beara, innym razem bliższy stawał mi się Julian, a czasami kibicowałam Gordonowi. Podobne trudności miałam z oceną pozostałych postaci. Choć w każdej wersji pozostawały do siebie podobne, ich zachowanie zmieniało się w zależności od okoliczności, nawet gdy mierzyły się z pozornie podobnymi sytuacjami. Z jednej strony było to interesujące, z drugiej sprawiało, że trudniej było mi jednoznacznie określić swój stosunek do poszczególnych bohaterów.

„Imię” zdecydowanie nie jest lekką i przyjemną lekturą. Podczas czytania towarzyszyło mi wiele emocji, od złości, przez smutek, aż po melancholię. Mimo to uważam, że jest to niezwykle ważna i potrzebna powieść. Florence Knapp porusza w niej wiele trudnych tematów, takich jak przemoc domowa, instynkt macierzyński czy oczekiwania rodziców wobec dzieci. Śmiało mogę powiedzieć, że gdybym znała kogoś, kto zmaga się z przemocą domową, z pewnością dyskretnie poleciłabym mu tę książkę. Nie dlatego, że literatura może rozwiązać jego problemy, ale dlatego, że czasem historia opowiedziana przez kogoś innego pomaga spojrzeć na własną sytuację z nowej perspektywy. Może też przypomnieć, że istnieją różne drogi wyjścia z trudnej sytuacji i że nie trzeba mierzyć się z nią w samotności.

 

Jestem pod wrażeniem, że „Imię” to debiutancka powieść Florence Knapp. Jej styl, umiejętność wciągnięcia czytelnika w opowiadaną historię oraz budowania napięcia sprawiają, że trudno uwierzyć, iż nie mamy do czynienia z autorką, która ma już na koncie kilka książek. Tymczasem jest to pierwsza powieść tej brytyjskiej pisarki, a ja już teraz nie mogę doczekać się kolejnych tytułów spod jej pióra.

Za możliwość przeczytania książki bardzo dziękuję Wydawnictwu Marginesy:

"Ludzie wędrowni" - Anna Fryczkowska

Tytuł: Ludzie wędrowni

Autor: Anna Fryczkowska
Wydawnictwo: W.A.B.
Data wydania: maj 2025
Liczba stron: 376
Tematyka: Literatura piękna, polska
Średnia ocena: 7/10
 
Na początku XX wieku życie typowej chłopskiej rodziny w Polsce toczyło się zazwyczaj wokół własnego gospodarstwa. Uprawa ziemi, hodowla zwierząt i trzymanie się utartych schematów wyznaczały codzienność wielu mieszkańców wsi. Jednak rodzina Żabeckich zdecydowanie wyłamywała się z tego obrazu. Głowa rodziny, Michał, był wędrownym rybakiem, który często zmieniał miejsce zamieszkania, szukając okolicy z dostępem do jeziora pełnego ryb. Jego bliscy musieli podążać za nim, regularnie przenosząc się z miejsca na miejsce i nie mając szansy, by gdziekolwiek zapuścić korzenie na dłużej.
 
Wszystko zmieniło się, gdy jego żona, Józka, postanowiła wziąć sprawy w swoje ręce i po raz pierwszy od lat sprzeciwić się mężowi. Nie było to łatwe zadanie, ponieważ Michał zdecydowanie odbiegał od stereotypowego wyobrażenia ówczesnego chłopa. Nie zadowalało go zwyczajne życie, nie chciał być jednym z wielu i nieustannie marzył o czymś więcej. Chętnie angażował się w rozmaite przedsięwzięcia, snuł plany i podejmował kolejne próby poprawienia swojej sytuacji. Jego ambicje sprawiały jednak, że rodzina wciąż musiała mierzyć się z niepewnością i konsekwencjami jego decyzji.
 
„Ludzie wędrowni” to saga rodzinna, w której poznajemy losy wielu bohaterów. Józka i Michał doczekali się licznego potomstwa, a ich dzieci również otrzymują w powieści przestrzeń na własne historie. Mogłoby się wydawać, że przy tak dużej liczbie postaci i wydarzeń łatwo się pogubić, mimo to autorka zadbała, aby tak się nie stało. Akcja toczy się sprawnie, a kolejne wątki naturalnie się ze sobą przeplatają. Bez trudu można odnaleźć się w świecie przedstawionym, a bogactwo bohaterów i ich doświadczeń dodaje opowieści głębi, zamiast ją przytłaczać.
 
Książka Anny Fryczkowskiej pozwoliła mi lepiej zrozumieć mentalność ludzi żyjących na wsi na początku XX wieku. Dzięki niej mogłam przyjrzeć się funkcjonowaniu ówczesnych rodzin, podziałowi obowiązków i rolom, jakie przypadały poszczególnym członkom społeczności. Zobaczyłam również, jak silnie ludzie trzymali się utartych schematów, jak bardzo obawiali się tego, co nowe i jak niewielki wpływ mieli niekiedy na własny los oraz przyszłość.  
 
W powieści nie brakuje także odniesień do dawnych przesądów i zabobonów, w które wierzyli mieszkańcy wsi, a także opisów ówczesnych sposobów radzenia sobie z chorobami. Czytając, trudno nie zastanowić się nad tym, jak wiele zmieniło się w ciągu ostatnich stu lat, zarówno w życiu rodzinnym, jak i w funkcjonowaniu całego społeczeństwa. To właśnie takie szczegóły sprawiają, że historia nabiera autentyczności i pozwala spojrzeć na przeszłość z zupełnie innej perspektywy. Ciekawym wątkiem jest także stopniowe wkraczanie nowoczesności na polską wieś. Zmiany, które z dzisiejszej perspektywy mogą wydawać się czymś naturalnym, nie zawsze spotykały się z entuzjazmem ówczesnych mieszkańców. Niektórzy z nich kurczowo trzymali się tego, co znane, i niechętnie podchodzili do nowych rozwiązań.
 
W „Ludziach wędrownych” pojawia się również motyw obu wojen światowych. Nie stanowią one jednak głównej osi fabuły, lecz pozostają tłem dla losów bohaterów. Przyznam, że było to dla mnie miłą odmianą. Historię tego okresu poznajemy bowiem nie z perspektywy obozowej, lecz oczami zwykłych ludzi, którzy mimo wojennej rzeczywistości musieli jakoś funkcjonować, troszczyć się o bliskich i mierzyć się z codziennymi problemami. Wojna nie zatrzymuje życia i nawet w najtrudniejszych czasach ludzie nadal muszą podejmować decyzje, pracować i walczyć o lepsze jutro.
 
Szczególnie interesująca okazała się dla mnie informacja zawarta w posłowiu. Autorka zdradza w nim, że opisana historia wydarzyła się naprawdę i została oparta na dziennikach jej dziadka. Co więcej, Ina, która była moją ulubioną bohaterką tej powieści, była w rzeczywistości babcią Anny Fryczkowskiej! Oczywiście autorka uzupełniła opowieść o elementy fikcyjne i przetworzyła poznane wydarzenia, ale sama świadomość, że u podstaw tej historii leżą prawdziwe losy konkretnych ludzi, sprawia, że jeszcze łatwiej poczuć z nimi więź. „Ludzi wędrownych” polecam szczególnie osobom, które lubią sagi rodzinne i są ciekawe tego, jak mogło wyglądać życie naszych babek i prababek. To opowieść o codzienności, ambicjach, rodzinnych więzach i przemianach zachodzących na polskiej wsi na przestrzeni lat.

"Sztuka obsługi waginy" - Andrzej Gryżewski, Jagna Kaczanowska

Tytuł: Sztuka obsługi waginy
Autor: Andrzej Gryżewski, Jagna Kaczanowska
Wydawnictwo: Agora
Data wydania: październik 2022
Liczba stron: 400
Tematyka: Poradnik, Literatura popularno-naukowa
Średnia ocena: 8/10
 
Wiedza i doświadczenie Andrzeja Gryżewskiego w pracy seksuologa, a także jego sposób wypowiedzi i elokwencja zrobiły na mnie ogromne wrażenie już podczas lektury innej jego książki – „Sztuki obsługi mężczyzny”. Choć sama nie jestem mężczyzną, lektura ta pozytywnie wpłynęła na to, jak zaczęłam rozumieć swojego partnera i podchodzić do naszej relacji. Zachęcona tymi efektami, postanowiłam poszukać w dorobku autora czegoś skierowanego bardziej do kobiet. W ten sposób trafiłam na „Sztukę obsługi waginy”, napisaną we współpracy z Jagną Kaczanowską i wydaną w 2022 roku. Książka szybko trafiła w moje ręce, a jeszcze szybciej została przeczytana.
 
Publikacja ma formę dialogu prowadzonego przez autorów. Początkowo trudno było mi jednoznacznie ocenić, czy jest to jej zaleta czy wada. Z jednej strony czytelnik ma wrażenie, że przysłuchuje się rozmowie dwojga przyjaciół, co nadaje całości intymny charakter i buduje atmosferę zaufania. Z drugiej jednak strony taka forma nieco ogranicza perspektywę, z jakiej przedstawiane są omawiane zagadnienia. Otrzymujemy przede wszystkim opinie i doświadczenia dwojga specjalistów. Autorzy odwołują się wprawdzie do badań oraz historii swoich pacjentów, ale mimo wszystko miałam poczucie, że temat można było rozwinąć szerzej i przedstawić go w bardziej pogłębiony sposób.
 
Nie zmienia to jednak faktu, że z rozmowy Andrzeja Gryżewskiego i Jagny Kaczanowskiej można wynieść mnóstwo ciekawych informacji, a także inspiracji do urozmaicenia życia intymnego i pogłębiania emocjonalnej więzi z partnerem. W książce znajdziemy pomocnicze ilustracje oraz liczne rekomendacje filmów, książek, a nawet gier planszowych, po które warto sięgnąć po zakończeniu lektury. Na uwagę zasługuje również inkluzywny charakter publikacji, autorzy kierują ją zarówno do par heteroseksualnych jak i homoseksualnych.
 
Choć jednym z autorów jest mężczyzna, nie sposób nie zauważyć, jak dobrze Andrzej Gryżewski rozumie kobiety być może lepiej niż niejedna z naszych przyjaciółek. Zna kobiece pragnienia, rozumie sposób funkcjonowania kobiecego ciała i dostrzega problemy, z którymi kobiety mierzą się na co dzień. Co równie istotne, jako mężczyzna może przedstawić męską perspektywę na kwestie związane z kobiecością i życiem intymnym. To właśnie takie połączenie spojrzeń uważam za jeden z ciekawszych aspektów tej publikacji.
 
Mimo wielu zalet chciałabym, aby Andrzej Gryżewski rozważył wydanie rozszerzonej edycji książki lub jej kontynuacjeę. Zależałoby mi przede wszystkim na tym, by znalazło się w niej mniej swobodnej rozmowy, a więcej konkretnych informacji, faktów i pogłębionych wyjaśnień. Mam poczucie, że temat jest na tyle ważny i wielowymiarowy, że zdecydowanie zasługuje na jeszcze obszerniejsze opracowanie. Wiele z nas bowiem nie zdaje sobie sprawy z tego jak skomplikowanym, a zarazem fascynującym narządem jest wagina, a ponadto nie da się też ukryć, że w naszym kraju wciąż stanowi ona temat tabu. 

Cieszę się, że powstają książki takie jak „Sztuka obsługi waginy” i że coraz więcej osób chce po nie sięgać. Daje mi to nadzieję, że przyszłe pokolenia będą stopniowo uwalniać się od stygmatyzacji i niepotrzebnego tabu. Co najważniejsze, nauczą się akceptować swoje ciała, poznawać je bez wstydu i traktować z należytą czułością. Mam też nadzieję, że po tę i podobne publikacje będą chętnie sięgać mężczyźni. Lepsze zrozumienie kobiecego ciała i potrzeb może przecież przynieść korzyści obu stronom.